Khajuraho
De tempels van Khajuraho, gelegen in de Indiase deelstaat Madhya Pradesh en ongeveer 620 kilometer ten zuidoosten van New Delhi, zijn beroemd om hun zogenaamde "erotische sculpturen". Khajuraho was de culturele hoofdstad van de Chandela Rajputs, een hindoeïstische dynastie die regeerde van de 385e tot de 10e eeuw. Oorspronkelijk waren er meer dan 12 hindoeïstische en jaïnistische tempels, maar er staan er nog maar 80 overeind, verspreid over een oppervlakte van ongeveer 25 vierkante kilometer.
De Khajuraho-tempels werden gebouwd met nauwkeurig gebeeldhouwde zandsteenblokken die tot wel 20 ton wogen en die op hun plaats werden gehouden door zwaartekracht, niet door mortel. De tempels zijn oost-west georiënteerd, met hun openingen naar het oosten gericht, en hebben drie hoofdcompartimenten: een ingang, een vestibule en een binnenheiligdom. In sommige van de grotere tempels werden ramen gebruikt om licht in de heiligdommen te brengen.
Zowel de buitenkant als het interieur van de tempels zijn versierd met prachtige sculpturen die verschillende vormen van goden en godinnen afbeelden, evenals het dagelijks leven van mensen tijdens de Chandela-dynastie, waarin de sculpturen werden gemaakt. Er zijn sculpturen van boeren, pottenbakkers, ambachtslieden, muzikanten, vrouwen die make-up aanbrengen en olifanten die grote lasten dragen.
Minder dan 10% van de sculpturen in de Khajuraho-tempels is erotisch. Omdat dergelijke afbeeldingen echter zeldzaam zijn in middeleeuwse hindoetempels, hebben ze de afgelopen tweehonderd jaar buitensporig veel aandacht gekregen van schrijvers, fotografen en toeristen.
Het doel van de erotische sculpturen is onbekend. Een mogelijke verklaring is dat de Chandela-koningen die de tempels bouwden, beïnvloed werden door de tantrische yogatraditie, die het gebruik van seksuele activiteit beschouwt als een geldig middel voor spirituele beoefening. Een contrasterende interpretatie is dat de aanwezigheid van een relatief klein aantal erotische sculpturen te midden van een veel groter aantal goden en godinnen bedoeld was om de leegte van menselijke verlangens aan te duiden. Een andere verklaring is echter dat de sculpturen – zowel de erotische als de niet-erotische – bedoeld waren om het volledige scala aan menselijke handelingen te tonen. Wat de werkelijke reden ook is, de boodschap van alle sculpturen samen is het genieten van de verscheidenheid aan ervaringen in het menselijk leven.
Martin Gray is een cultureel antropoloog, schrijver en fotograaf, gespecialiseerd in de studie van bedevaartstradities en heilige plaatsen over de hele wereld. Gedurende een periode van 40 jaar heeft hij meer dan 2000 bedevaartsoorden in 160 landen bezocht. De World Pilgrimage Guide op sacralsites.com is de meest uitgebreide bron van informatie over dit onderwerp.