Sanchi
Sanchi, een klein stadje in Madhya Pradesh, is de locatie van verschillende boeddhistische monumenten die dateren uit de derde eeuw voor Christus tot de twaalfde eeuw na Christus. De fundering van het tempelcomplex op de heuveltop werd gelegd door de Maurya-keizer Ashoka (273-236 v.Chr.), die acht stoepa's bouwde, waarvan er één bekend werd als de Grote Stoepa. De Grote Stoepa (120 meter breed en 37 meter hoog) is echter niet de oorspronkelijke. Hij omsluit een eerdere stoepa van ongeveer de helft van zijn huidige afmetingen, gebouwd van grote, gebrande bakstenen en leem.
Deze Ashokan Grote Stoepa werd ergens in de tweede eeuw voor Christus vernield, maar later, tijdens het Soengarijk (85 v.Chr. - 75 v.Chr.), gerestaureerd en uitgebreid. Destijds werd de koepel aan de bovenkant afgeplat en bekroond door drie boven elkaar geplaatste parasols binnen een vierkante balustrade. De koepel stond op een hoge ronde trommel, bedoeld voor rondgang, die toegankelijk was via een dubbele trap. Naast de renovatie van de Grote Stoepa bouwden de Soenga's ook de Tweede en Derde Stoepa en andere religieuze gebouwen.
De Grote Stoepa wordt omringd door een balustrade met vier prachtig gebeeldhouwde poorten of toranas, elk gericht op een van de vier windrichtingen. Men gelooft dat deze poorten zijn gebeeldhouwd tijdens de Satavahana-periode, ergens rond 100 n.Chr. Deze vier poorten zijn de mooiste kunstwerken van Sanchi en behoren tot India's mooiste voorbeelden van boeddhistische kunst. Ze tonen scènes uit het leven van de Boeddha en zijn eerdere incarnaties als bodhisattva's, zoals beschreven in de Jataka-verhalen. Deze scènes zijn geïntegreerd met alledaagse gebeurtenissen die de toeschouwers kennen, waardoor het voor hen gemakkelijker wordt om de boeddhistische geloofsbelijdenis te begrijpen als relevant voor hun leven. De Boeddha werd nooit afgebeeld als een menselijke figuur in de stenen beeldhouwwerken. In plaats daarvan kozen de kunstenaars ervoor om hem af te beelden met bepaalde attributen, zoals het paard waarop hij het huis van zijn vader verliet, zijn voetafdrukken of een baldakijn onder de Bodhiboom, waar hij verlichting bereikte. Het menselijk lichaam werd te beperkend geacht voor de Boeddha.
In de daaropvolgende eeuwen, tot de 12e eeuw na Christus, werden er nog meer stoepa's en andere boeddhistische en hindoeïstische religieuze bouwwerken aan toegevoegd. Met de neergang van het boeddhisme in India raakten de monumenten van Sanchi in onbruik, raakten ze in verval en werden ze uiteindelijk volledig vergeten. Een Britse officier, generaal Taylor, ontdekte de vindplaats Sanchi in 1818. Amateurarcheologen en schatzoekers verwoestten de vindplaats tot 1881, toen er grondige restauratiewerkzaamheden werden gestart. Tussen 1912 en 1919 werden de bouwwerken onder toezicht van Sir John Marshall in hun huidige staat hersteld en werd er een archeologisch museum opgericht. Op de heuvel van Sanchi staan nog zo'n vijftig monumenten, waaronder drie stoepa's en verschillende tempels. In totaal maken deze monumenten het mogelijk om het ontstaan, de bloei en het verval van boeddhistische kunst en architectuur gedurende ongeveer dertienhonderd jaar te bestuderen, waarbij bijna het gehele Indiase boeddhisme wordt bestreken. De monumenten staan sinds 1989 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, bevat de Grote Stoepa van Sanchi geen relikwieën van de Boeddha, noch werd Sanchi geheiligd door enig incident in het leven van de Boeddha. Hiuen Tsang, een Chinese pelgrim die rond 630 n.Chr. door India reisde en nauwgezet de details van boeddhistische monumenten vastlegde, zwijgt over Sanchi. Stoepa 3, een kleinere stoepa vlakbij de Grote Stoepa, bevatte echter wel de relikwieën van twee van de belangrijkste discipelen van de Boeddha, Sarriputa en Mahamogallena. Deze relikwieën werden in 1851 door kolonel Cunningham gevonden, in 1853 naar Engeland gebracht en uiteindelijk in 1953 teruggebracht naar Sanchi.
Wat is het doel en de betekenis van de Grote Stoepa van Sanchi? Een stoepa is geen gebouw in de traditionele zin van het woord. Oorspronkelijk een graf- of reliekheuvel, werd het een symbolisch object van de Boeddha, een symbool van zijn uiteindelijke bevrijding uit de cyclus van geboorte en wedergeboorte - het Parinirvana of de 'laatste dood' aan de wereld.
In bredere zin is de stoepa ook een kosmisch symbool. De halfronde vorm vertegenwoordigt het wereldei. Stoepa's rusten doorgaans op een vierkante sokkel en zijn zorgvuldig uitgelijnd met de vier windrichtingen. Dit is een herhaling van de symboliek van de koepel, waarbij de aarde de hemel ondersteunt en de hemel de aarde bedekt. De aardas wordt altijd in de stoepa weergegeven, die boven de top uitsteekt. Een rituele rondgang rond het monument completeert de kosmische symboliek.
Voor meer informatie:
Martin Gray is een cultureel antropoloog, schrijver en fotograaf, gespecialiseerd in de studie van bedevaartstradities en heilige plaatsen over de hele wereld. Gedurende een periode van 40 jaar heeft hij meer dan 2000 bedevaartsoorden in 160 landen bezocht. De World Pilgrimage Guide op sacralsites.com is de meest uitgebreide bron van informatie over dit onderwerp.