Tulum, Yucatan

Tachtig kilometer ten zuiden van de toeristische badplaatsen Cancun, in de deelstaat Quintana Roo in Yucatán, liggen de ruïnes van de Mayastad Tulum. De oorspronkelijke naam, Tulum, is een lang vergeten naam en een Nahuatl-term die 'ommuurde stad' betekent. Hoewel Tulum al bewoond was vanaf de Maya Preklassieke periode (300 v.Chr. tot 250 n.Chr.), dateren bijna alle bestaande bouwwerken uit de late Postklassieke periode (1200 n.Chr. tot de tijd van de Spaanse verovering begin 16e eeuw), toen Tulum een maritiem handelscentrum was. Recent onderzoek heeft aangetoond dat Tulum ook een pelgrimsoord was voor Mayavrouwen op weg naar het heilige eiland Cozumel, waar het heiligdom van de godin IxChel (uitgesproken als iesh-chel) stond. IxChel was de belangrijkste godin van het Maya-pantheon van 100 tot 900 n.Chr. Haar heiligdom in Cozumel werd bezocht door grote aantallen vrouwen uit alle Maya-gebieden, wat het tot een van de grootste pelgrimstochten in de precolumbiaanse wereld maakte. Ix Chel speelt een prominente rol in de muurschilderingen van de tempels van Tulum, en de kustlijn in de regio Tulum is fascinerend vrouwelijk, met veel kustplaatsen die het vrouwelijke voorvoegsel Ix (eesh) in hun naam hebben.

Hoewel Tulum architectonisch wat ruw is vergeleken met andere klassieke Maya-locaties zoals Uxmal en Chichén Itzá, heeft het een van de mooiste liggingen van alle Maya-steden. Gelegen op een klif met uitzicht op ongerepte stranden en een aquamarijnblauwe zee, domineert de Tempel van Kukulkan de ruïnes. Dit bouwwerk, door de veroverende Spanjaarden El Castillo ('het kasteel') genoemd, was nooit een kasteel, maar eerder een heiligdom en ceremonieel centrum.