Qum
Qum, na Mashhad de op één na heiligste stad van Iran, staat bekend om het heiligdom van Fatima al-Masumeh ('de Onfeilbare'). Sommige geleerden geloven dat Qum, oorspronkelijk Kumindan geheten, in 644 na Christus door de Arabieren werd ingenomen. Anderen geloven dat de stad in 712 na Christus werd gesticht door Arabische kolonisten die vanwege hun sjiitische geloofsovertuigingen gedwongen waren Kufa in Irak te verlaten. De ruïnes van een vuurtempel uit de Sassanidische tijd nabij het heiligdomcomplex van Fatima wijzen er echter op dat de plek al lang vóór de islamitische tijd bewoond was. In 816 na Christus was Fatima, de zus van Imam Reza, op reis om haar broer in Mashhad te ontmoeten toen ze ziek werd in Saveh (Sava), een klein stadje ten noordwesten van Qum. Fatima slaagde erin Qum te bereiken voordat ze stierf, en haar mausoleum werd al snel een gevierd bedevaartsoord. Er is een overlevering die zegt dat toen Imam Reza werd gevraagd of een bedevaart naar het graf van zijn zus zinvol zou zijn, hij antwoordde dat iedereen die dat zou doen, zeker naar het paradijs zou gaan. Ook de drie dochters van de negende Imam liggen begraven in het graf van Fatima.
Qum en zijn heiligdom werden geplunderd tijdens de Mongoolse invasie van 1221 en door Timoer Lenk minder dan een halve eeuw later. De stad werd langzaam herbouwd en later, in 1474, door twee Venetiaanse ontdekkingsreizigers beschreven als "een kleine maar mooie stad met een overvloed aan alles en met goede bazaars". Het grote heiligdomcomplex van Fatima werd begin 17e eeuw gebouwd door Sjah Abbas I. Omdat Sjah Abbas wenste dat zijn onderdanen op bedevaart zouden gaan naar plaatsen binnen zijn rijk in plaats van de sjiitische heiligdommen van Najaf en Karbala in Irak te bezoeken (die in handen waren van zijn vijanden, de Ottomaanse Turken), moedigde hij bedevaarten aan naar het graf van Imam Reza in Mashhad en naar dat van Reza's zus Fatima in Qum. Begin 19e eeuw restaureerde en verfraaide Fath Ali Sha het heiligdom rijkelijk, en de huidige gebouwen, waaronder de prachtige gouden koepel, dateren uit zijn tijd.
Voor meer informatie:
Martin Gray is een cultureel antropoloog, schrijver en fotograaf, gespecialiseerd in de studie van bedevaartstradities en heilige plaatsen over de hele wereld. Gedurende een periode van 40 jaar heeft hij meer dan 2000 bedevaartsoorden in 160 landen bezocht. De World Pilgrimage Guide op sacralsites.com is de meest uitgebreide bron van informatie over dit onderwerp.