Vezelay

Het Franse dorp Vézelay, een van de meest bezochte bedevaartsoorden uit de middeleeuwen, ligt in een gebied met aanzienlijke voorchristelijke heiligheid. Hoewel de datum van de oorspronkelijke nederzetting in het gebied onbekend is, zijn de minerale bronnen Les Fontaines Salees al sinds minstens het 3e millennium v.Chr. geliefd vanwege hun therapeutische eigenschappen. De Keltische aanwezigheid is duidelijk zichtbaar vanaf de 6e eeuw v.Chr. en tegen de 2e eeuw v.Chr. bouwden de Romeinen tempels en thermale baden.

De christelijke geschiedenis van Vézelay begon in 860 n.Chr., toen de Karolingische graaf Gerard van Roussillon de plek schonk voor de bouw van een benedictijnenklooster. Kort na de stichting bracht een monnik genaamd Baudillon relikwieën (naar verluidt de beenderen) van Maria Magdalena vanuit Saint-Maximin-la-Sainte-Baume naar Vézelay. In 1058 verklaarde de paus de relikwieën authentiek en ontstond er in Vézelay een cultus rond Maria Magdalena (de aanwezigheid van een beeld van de Zwarte Madonna droeg bij aan deze cultus). Al snel werd het een belangrijk bedevaartsoord en tevens een belangrijk vertrekpunt voor pelgrims die naar het heiligdom van Santiago de Compostela in Spanje liepen, een van de belangrijkste middeleeuwse bedevaartsoorden.

Naast zijn bekendheid als bedevaartsoord kent Vézelay nog andere belangrijke historische banden. Sint Bernardus predikte in 1146 de Tweede Kruistocht in Vézelay; in 1166 dreigde bisschop Thomas Becket van Canterbury de Engelse koning Hendrik II te excommuniceren; in 1190 ontmoetten Richard Leeuwenhart en Filips II Augustus elkaar daar om deel te nemen aan de Derde Kruistocht; en in 1217 stichtte Sint Franciscus van Assisi de eerste Franse gemeenschap van Minderbroeders.

Het begin van de ondergang van Vézelay viel samen met de veelbesproken ontdekking in 1279 van het lichaam van Maria Magdalena in Saint-Maximin-la-Sainte-Baume in de Provence, dat koninklijke bescherming genoot van Karel II, de Angevijnse koning van Sicilië. Toen Karel een dominicaans klooster stichtte in La Sainte-Baume, werd het heiligdom wonderbaarlijk genoeg intact teruggevonden, zelfs met een verklarende inscriptie waarin werd uitgelegd waarom de relikwieën verborgen waren gehouden. De lokale dominicaanse monniken stelden al snel een verslag op van wonderen die naar verluidt door de relikwieën waren veroorzaakt. Deze ontdekking ondermijnde de positie van Vézelay als belangrijkste heiligdom van Maria Magdalena in Europa ernstig. Vézelay bleef echter een belangrijk bedevaartsoord voor katholieke gelovigen, hoewel de protestantse hugenoten de relikwieën zelf in de 16e eeuw verbrandden.

De Basiliek van Santa Maria Magdalena is een van de meest opmerkelijke meesterwerken van Bourgondisch-romaanse kunst en architectuur in Frankrijk en werd in 1979 toegevoegd aan de UNESCO-lijst van werelderfgoedlocaties. De locatie staat ook bekend als de Abdij van Vézelay (Basilique Ste-Madeleine), Basilique Ste-Madeleine, La Madeleine, Basilique de Vézelay, Basiliek van Vézelay en Abdij van Vézelay.