Potala-paleis

Het Potala Paleis, gelegen op de heuvel Marpo Ri, 130 meter boven de Lhasa-vallei, torent nog eens 170 meter uit en is het grootste monumentale bouwwerk in Tibet. Vroege legendes over de rotsachtige heuvel vertellen over een heilige grot, beschouwd als de verblijfplaats van de Bodhisattva Chenresi (Avilokiteshvara), die in de zevende eeuw na Christus door keizer Songtsen Gampo werd gebruikt als meditatieoord. In 637 bouwde Songtsen Gampo een paleis op de heuvel. Dit bouwwerk bleef staan tot de zeventiende eeuw, toen het werd opgenomen in de fundamenten van de gebouwen die er nu nog staan. 

De bouw van het huidige paleis begon in 1645 tijdens de regeerperiode van de vijfde Dalai Lama en in 1648 werd het Potrang Karpo, oftewel het Witte Paleis, voltooid. Het Potrang Marpo, oftewel het Rode Paleis, werd tussen 1690 en 1694 toegevoegd; de bouw ervan vergde de arbeid van meer dan 7000 arbeiders en 1500 kunstenaars en ambachtslieden. In 1922 renoveerde de 13e Dalai Lama vele kapellen en vergaderzalen in het Witte Paleis en voegde hij twee verdiepingen toe aan het Rode Paleis. Het Potala Paleis werd slechts licht beschadigd tijdens de Tibetaanse opstand tegen de binnenvallende Chinezen in 1959. In tegenstelling tot de meeste andere Tibetaanse religieuze bouwwerken werd het niet geplunderd door de Rode Garde in de jaren 1960 en 1970, blijkbaar door de persoonlijke tussenkomst van Chou En Lai. Als gevolg hiervan zijn alle kapellen en hun artefacten goed bewaard gebleven.

Al in de elfde eeuw heette het paleis Potala. Deze naam is waarschijnlijk afgeleid van de berg Potala, de mythologische bergresidentie van de Bodhisattva Chenresi (Avilokiteshvara / Kuan Yin) in Zuid-India. Keizer Songtsen Gampo werd beschouwd als een incarnatie van Chenresi. Aangezien hij de Potala stichtte, lijkt het waarschijnlijk dat het paleis op de heuveltop van Lhasa de naam van de heilige berg van India heeft gekregen. 

Het Potalapaleis is een immens bouwwerk met een binnenruimte van meer dan 130,000 vierkante meter. De Potala vervulde talloze functies en was in de eerste plaats de residentie van de Dalai Lama en zijn uitgebreide staf. Daarnaast was het de zetel van de Tibetaanse regering, waar alle staatsceremonies plaatsvonden; het huisvestte een school voor religieuze training van monniken en bestuurders; en het was een van Tibets belangrijkste pelgrimsoorden vanwege de graven van voormalige Dalai Lama's. In het Witte Paleis bevinden zich twee kleine kapellen, de Phakpa Lhakhang en de Chogyal Drubphuk. Deze kapellen dateren uit de zevende eeuw en zijn de oudste nog bestaande bouwwerken op de heuvel en tevens de heiligste. Het meest vereerde standbeeld van de Potala, de Arya Lokeshvara, bevindt zich in de Phapka Lhakhang en trekt dagelijks duizenden Tibetaanse pelgrims.