Piramides van Meroe

Rond 1000 v.Chr., na de val van de 24e Egyptische dynastie, ontstond het Nubische koninkrijk Koesj als de leidende macht in de regio van de Midden-Nijl. Van 712 tot 657 v.Chr. veroverden en heersten de Koesjitische koningen over een groot deel van Egypte. Rond 300 v.Chr. verplaatsten de hoofdstad en koninklijke begraafplaats van het koninkrijk zich van Napata, verder naar het zuiden, naar de Meroë-regio, gelegen tussen de 5e en 6e cataract van de Nijl. Meroë was ideaal gelegen op het kruispunt van rivier- en karavaanroutes om Centraal-Afrika via de Blauwe en Witte Nijl te verbinden met Egypte, de Rode Zee en de Ethiopische hooglanden. Historische informatie over de geschiedenis van het Koesjitische koninkrijk en Meroë is beperkt. Rond de 1e eeuw v.Chr., toen het koningshuis van Koesji en hun schrijvers stopten met schrijven in het Egyptisch en hun eigen schrift begonnen te gebruiken, werd het onmogelijk om hun officiële inscripties te begrijpen. Tot op heden is het Koesjitische schrift niet ontcijferd. Historische kennis over de beschaving is gebaseerd op archeologische vondsten en overgebleven Griekse en Romeinse verslagen.

De faraonische traditie van het dynastieke Egypte werd voortgezet met een opeenvolging van heersers in Meroe, die steles oprichtten om de prestaties van hun heerschappij vast te leggen en piramides om hun graven te herbergen. Meroe's politieke opvolgingssysteem was niet altijd erfelijk; het matriarchale lid van de koninklijke familie dat het meest waardig werd geacht, werd vaak koning. De rol van de koningin-moeder in het selectieproces was cruciaal voor een soepele opvolging. De kroon lijkt alleen van broer op broer (of zus) over te gaan wanneer er geen broers of zussen meer van vader op zoon waren. De uitgebreide ruïnes van piramides, tempels en paleizen in Meroe wijzen op een samenhangend politiek systeem dat gebruikmaakte van een grote groep arbeiders, architecten en kunstenaars.

Tijdens het hoogtepunt van zijn macht, in de tweede en derde eeuw v.Chr., strekte Meroë zich uit over een gebied van de derde cataract in het noorden tot Sawba, nabij het huidige Khartoem, in het zuiden. Dit gebied was het hart van het latere Koesjitische koninkrijk en werd in de klassieke literatuur bekend als "het eiland van Meroë". De heersers van Meroë waren tijdgenoten van de Ptolemaeën van Egypte en de Romeinen. In de derde eeuw v.Chr. onderhielden ze goede betrekkingen met de Ptolemaeën, aangezien de koningen van de twee aangrenzende Nijlstaten samenwerkten bij de renovatie van de tempels van Beneden-Nubië, die heilig waren voor zowel Koesj als Egypte. Agenten van de Ptolemaeën reisden ook de Nijl op als ontdekkingsreizigers en afgezanten, waarvan sommigen mogelijk naar Meroë reisden om met de Koesjitische heerser te onderhandelen over de prijs van oorlogsolifanten, die ze voor de legers van Egypte wilden kopen.

De betrekkingen tussen Meroë en Egypte waren echter niet altijd vreedzaam. In 23 v.Chr., als reactie op Meroë's militaire opmars in Opper-Egypte, trok een machtig Romeins leger zuidwaarts en verwoestte Napata, het religieuze centrum van het Koesjitische koninkrijk. De Romeinen maakten de inwoners tot slaaf, maar verlieten het gebied vervolgens, omdat ze het te arm achtten voor permanente bewoning. Uiteindelijk raakte het Koesjitische koninkrijk in verval na de uitbreiding van de Abessijnse staat Axum (in het huidige Ethiopië). Rond 350 n.Chr. veroverde en verwoestte een Axumitisch leger Meroë, waarmee een einde kwam aan het onafhankelijke bestaan van het koninkrijk.

De belangrijkste god van de Koesjitische religie was een godheid van regionale oorsprong. Bekend als Apede-mak, en mogelijk een leeuwenvorm van de Egyptische god Amon, werd hij soms geassocieerd met de maan. Hij werd vaak afgebeeld als een gepantserde man met een leeuwenkop en werd in tempels staand of zittend op een olifant of een troon afgebeeld, terwijl hij wapens, gevangenen of leeuwen en olifanten vasthield. In de hele Koesjitische regio werden grote tempels ter ere van hem gebouwd.

De meest zichtbare overblijfselen van Meroë zijn de piramides, die de graven van meer dan veertig koningen, koninginnen en andere belangrijke personen bevatten. Gezien het bestaan van verschillende grote grafpiramides van koninginnen en de overblijfselen van gebouwen die uitsluitend hun naam dragen, lijkt Meroë na de 3e eeuw v.Chr. zowel door koninginnen als door koningen te zijn geregeerd. Hoewel deze koninklijke graven in de oudheid allemaal werden geplunderd, laten fresco's in de graven zien dat de heersers werden verbrand, gemummificeerd (of niet), en vervolgens met sieraden werden bedekt en in houten kisten werden gelegd. Sommige graven van zowel koninklijke als rijke personen bevatten ook de skeletresten van andere mensen en dieren.

Deze bijbehorende grafresten duiden op een geloof, vergelijkbaar met dat in het dynastieke Egypte, dat de overledenen in het hiernamaals dezelfde dingen nodig zouden hebben en ervan zouden genieten als tijdens hun leven. Verdere schade aan de piramides werd aangericht door de 19e-eeuwse Italiaanse ontdekkingsreiziger Giuseppe Ferlini, die de toppen van meer dan veertig piramides afbrak op zoek naar schatten. Ferlini vond goud in slechts één piramide, en zijn geplunderde artefacten werden later verkocht in Europese musea. Hedendaagse archeologische opgravingen hebben onthuld dat sommige van de grotere graven nog steeds resten bevatten van wapens, houten meubels, aardewerk, glas-in-loodramen en zilveren en bronzen vaten, waarvan vele Egyptisch, Grieks en Romeins zijn. Tegenwoordig is Meroë de grootste archeologische vindplaats in Soedan. Gelegen op ongeveer 2003 meter van de Nijl, strekken de ruïnes van de stad zich uit over een vierkante kilometer. Meroë werd in XNUMX opgenomen op de UNESCO-lijst van Werelderfgoed.